Phật học

1- Huệ Viễn Đại sư: Đại sư Huệ Viễn (334-416) người Nhạn Môn, Sơn Tây. Thuở nhỏ tinh thông Nho, Lão cùng Bách gia chư tử. Trưởng thành xuất gia với Pháp sư Đạo An, chùa Nghiệp Trung, Hằng Sơn.

Chắc trong giờ phút này các vị đang trong niềm hân hoan hạnh phúc, vì các vị đang được trở về nơi cội nguồn tươi mát, dưới mái Tổ đình Ấn Tôn Từ Đàm lịch sử ấm cúng này. Các vị biết không? Nơi đây trên 300 năm trước Tổ sư Minh Hoằng Tử Dung đã chấn tích khai sơn hoằng truyền chánh pháp và xiển dương dòng thiền Lâm Tế và cũng từ đây đã làm phát huy thiền phái Liễu Quán thịnh hành từ miền Trung đến tận miền Nam, đến hôm nay và mãi mãi về sau. Tất cả chúng ta đều là chắt chiu hậu duệ của Ngài.

Dưới đây là một bản kinh ngắn trích từ Tương ưng bộ kinh (Samyutta-Nikaya), gồm 5 quyển, Ấn bản PTS, 1892-1898. Bản kinh này được Đại Đức Môhan Wijayaratna dịch từ tiếng Pali sang tiếng Pháp trong quyển "Những bài thuyết pháp của Đức Phật" (Les Sermons du Bouddha, nhà xuất bản Cerf, 1988, Paris, tr.46-48). Tên của bài kinh này là Sangama (tiếng Pali) có nghĩa là một trận chiến hay một cuộc chiến.

Sống trong cõi đời có một điều hiển nhiên không ai tránh khỏi, đó là sự “khổ”. Cái “khổ” được mang lại từ nhiều yếu tố - nguyên do. Hoặc từ nơi thân tâm - sinh - vật lý; hoặc do nơi môi trường hoàn cảnh - mà dưới cái nhìn của đạo Phật, yếu tố chủ chốt điều phối mọi sự vận hành của thân và môi trường ấy là Nghiệp.

Theo truyền thống Phật giáo Bắc tông, bốn ngày: Đản sanh, Xuất gia, Thành đạo và Nhập Niết bàn của đức Phật đều khác nhau. Đản sanh của đức Phật là vào ngày Rằm tháng Tư âm lịch; xuất gia ngày mồng Tám tháng Hai, thành đạo ngày mồng Tám tháng Chạp và nhập Niết bàn ngày Rằm tháng Hai. Riêng ngày đản sanh tiếng Phạn gọi là Vesak.

Nếu ai đã từng đứng trước một dòng thác lũ sẽ tưởng tượng ra được sự hung hãn của nó, cuồn cuộn cuốn phăng...

Người ta thường nói: “im lặng là vàng”, nghĩa là sự im lặng có giá trị giống như vàng thật sự. Tại sao sự im lặng mà có giá trị lớn lao như vậy? Im lặng đã giúp ích được vấn đề gì cho con người trong cuộc sống? Vấn đề này nghe có vẽ như mâu thuẩn. Bởi vì, trong cuộc sống, sự nói năng giao tiếp có một chức năng vô cùng quan trọng chi phối mọi hoạt động của con người.

Một trong những số vấn đề được đặt ra cho những người nghiên cứu Phật học là, lý thuyết “Nghiệp báo” và lý thuyết “Vô ngã” của Phật giáo, có hay không có sự mâu thuẩn về mặt tư tưởng? Lý thuyết Nghiệp báo xác minh nhân quả báo ứng, trái lại lý thuyết Vô ngã lại phủ nhận sự thực hữu của ngã, tức không có một linh hồn thường trụ bất biến mà mọi vật cũng như ý thức đều có duyên sinh.

Xưa nay cho đến về sau cũng thế, có nhiều người vẫn còn thành kiến cho đạo Phật cũng chỉ là một Tôn giáo, có giá trị của một Tôn giáo như bao nhiêu Tôn giáo hiện đang lưu hành trên thế giới: Cơ Đốc giáo của Jésus Christ, Hồi giáo của Mô-ha-mét (Mohamet) v.v... mà nhân loại đã dành riêng cho nó một góc trời, một địa hạt để tùy tín ngưỡng tự do...

Có thể nói rằng tâm thức hầu như đã trở thành một chủ đề thống lĩnh toàn bộ nền văn học Phật giáo. Từ văn học Abhidharma cho đến Đại thừa giáo, người ta luôn tìm thấy những mô tả về tâm thức, thể cách tồn tại cũng như tiến trình vận hành của nó. Sự kiện này đặt ra một vấn đề rất phức tạp cho những ai muốn tìm hiểu về Phật giáo.